Basilicum

BasilicumbBasilios betekent ‘Heer’, de naam van een belangrijke kerk ‘basiliek’ is daarvan afkomstig. Het kruid heeft deze naam gekregen door haar heerlijke geur. Basilicim is nog steeds een geliefd keukenkruid. Door haar geur wordt ze in de Oosters-orthodoxe kerken als versiering bij een kruis gebruikt bij het feest op 14 september. Dan wordt herdacht dat de moeder van keizer Constatijn het kruis van Jezus terugvond in een basilicumveld. De ‘geur van heerlijkheid’ verraadde de vindplaats. Goede geuren zijn een verwijzing naar de Eeuwige. Het branden van een reukoffers was een dagelijkse tempeldienst.

Aronskelk

arumbDe veertigdagentijd is een herinnering aan de tocht van het Joodse volk door de woestijn naar het land van Abraham. Mozes leidt het volk bij de vlucht door de Rode Zee en daarmee de uittocht uit Egypte. Als het volk begint te morren over het ongemak dat de tocht met zich mee brengt, wordt Aäron de rechterhand van Mozes.

De HEER sprak tot Mozes: ‘Spreek met de Israëlieten, en vraag van de leiders van elke stam een staf, samen twaalf staven. Schrijf ieders naam op zijn staf, – op die van Levi moet u de naam Aäron schrijven- want voor ieder stamhoofd moet er een eigen staf zijn. Leg ze voor de verbondsakte neer in de tent van samenkomst, waar Ik met u samenkom. De staf van de man die Ik uitkies, zal dus gaan bloeien. Zo zal ik het gemor van de Israëlieten tegen u tot zwijgen brengen en het niet meer horen. (…) Toen Mozes de volgende dag in de tent met de verbondsakte kwam, zag hij dat de staf van Aäron uit de stam van Levi was gaan bloeien. Hij had bloemen gekregen een droeg amandelen’ (Numeri 17,16-23).

Aan dit verhaal is de naam Aarons staf te danken. De gelijkenis is terug te vinden in de bloeikolf van de plant die op een staf lijkt. Volgens een legende is de Aronskelk ontsproten aan de staf van Aaron. Deze staf zou de staak zijn die de verspieders gebruikten om de grote druiventrossen aan te hangen die zij uit het beloofde land meenamen. Bij thuiskomst stak men deze staak in de grond. Ze begin te groeien en te bloeien. De volksnaam Aaronsbaard is terug te leiden op de vorm van de grote bladeren: vanuit twee rondingen spits toelopend, als en spits baardje vanachter de oren. Arum maculatum is de latijnse naam voor de inheemse gevlekte Aaronskelk. Arum italicum is de italiaanse aronskelk die wit geaderde bladeren heeft. Rode vlekken op bladeren (ook perzikkruid heeft ze) worden met de kruisiging van Jezus in verband gebracht. Volgens een legende vielen druppels bloed van Jezus op de bladeren van deze planten die onderaan het kruis groeiden. De rode vlekken zijn een blijvende herinnering. Perzikkruid wordt wel Jezus gras genoemd.

Akelei (Aquilegia vulgaris)

akeleibAkelei is afgeleid van Aquilegia, de latijnse naam van deze plant. Dit betekent arend. In Engeland wordt de plant Columbine genoemd, wat \duif’ betekent. Het is goed kijken: in de bloem zijn een paar duifjes te herkennen met kleine kopjes bovenaan en bloemblaadjes die zich als vleugels spreiden. De duif is in de bijbel een verwijzing naar de Geest. Bij de doop van Jezus in de Jordaan getuigt de profeet Johannes: ‘Ik heb gezien hoe de Geest als een duif uit de hemel neerdaalde en op Hem bleef rusten.(..) dit is de zoon van God’ (Johannes 1,31-34).

Bloeistengels van deze plant splitsen zich vaak in drie stengels met aan weerszijden drie bloemen en in het midden één bloem. Zeven bloemen verwijzen naar de zeven gaven van de Geest, gebaseerd op Jesaja 11,2: wijsheid, verstand, raad, sterkte, godsvrucht, wetenschap en ontzag. In de christelijke kunst is de akelei een verwijzing naar de ootmoed (doordat het bloempje naar beneden kijkt) en een Mariabloem.

 

Aster (Aster sp.)

asterbAsters horen bij de herfst. Aster is een Grieks woord voor ster. Haar naam wordt verbonden met een Duitse legende: Jezus speelde vaak buiten, samen met Johannes. Een keer kwam een engel bij Jezus en vroeg of hij mee mocht spelen. Jezus zei dat dat goed was, maar dat hij dan wel een presentje mee moest brengen voor zijn vriendje Johannes. De engel ging naar de hemel en kwam terug met een ster. Kort daarna werd het donker en Maria riep Jezus om binnen te komen om te eten. Daarop ging ook Johannes naar huis. Hij nam de ster mee en eenmal thuis verstopte hij de ster door hem te begraven in de tuin. Op een morgen in de herfst zag Johannes tot zijn verwondering dat op de plaats waar hij de ster begraven had, een prachtige plant met fijne ster-achtige bloemetjes stond te stralen!

In Duitsland wordt de plant wel ‘Christusblume’ genoemd. In Nederland kent men de naam ‘sterrebloem’. In Engeland kreeg ze de naam ‘St. Michelmas daisy’ naar het feest van St. Michaël, de beschermengel van de donkere dagen. Een feest dat op 29 september wordt gevierd.

Asters bloeien door tot in november. Zo kregen ze ook de volksnaam ‘Allerheiligenbloem’. In de katholieke kerk wordt op 1 november het feest van Allerheiligen gevierd. Ook is zijn naam nog verbonden met twee heiligen : Willibrordus, 7 november – Sintwilpersblumkes en St. Catharine 25 november – Sinteketriensblomme.

Chrysant

chrysantbChrysanten zul je niet in de bijbel aantreffen. Ook in de bloemensymboliek van de christelijke traditie spelen ze geen rol. Het is een plant die uit Azië afkomstig is en met name in Japan en China een religieuze betekenis heeft. De Chinese naam voor deze bloem betekent: ‘het wezen van de zon’; In Japan beschouwt men haar als de verstoffelijking van de zon. Omdat de Japanse keizer beschouwd wordt als een rechtstreekse afstammeling van de zonnegodin Amaterasu, bevat de Japanse vlag – het land van de rijzende zon- in feite ook een verwijzing naar deze bloem.

In de huidige tijd is de chrysant één van de meest geliefde bloemen. Omdat ze een herfstbloeier is, wordt ze alom gebruikt op kerkhoven rond 1 en 2 november bij de viering van Allerheiligen en Allerzielen. Ze worden in de volksmond wel kerkhofbloemen genoemd of Allerheiligenbloemen. Witte chrysanten kunnen door hun kleur verwijzen naar een beeld uit het boek Openbaring: ‘Wie zijn dat in die witte kleren en waar komen ze vandaan? Dat zijn degenen die uit de grote verdrukking komen, die hun kleren hebben wit gewassen in het bloed van het Lam’ (Openbaring 7,13-14). De kleur goud (goud is een duurzaam materiaal) is een verwijzing naar de Eeuwige, naar het goud van de zon . Op afbeeldingen krijgen heiligen een ‘gouden zon’, een nimbus, achter hun hoofd.

 

Sleedoorn

doornb sleedoornb

 

 

 

 

 

 

Lijden en doornen horen van oudsher bij elkaar. Als Adam en Eva het gebod van de HEER overtreden en uit de tuin verdreven worden spreekt de HEER: ‘de grond zal vervloekt zijn (…) Distels en doornen zal hij voortbrengen’ (Genesis 3,17-19).

Na de terechtstelling van Jezus vlochten de soldaten van doornen een krans en zette die op het hoofd van Jezus. (Johannes 19,2). Natuurlijk is er gespeculeerd welke boom die doornen leverde. Er is zelfs een boom en een plant die Christusdoorn heet. Volgens een legende zijn het takken van de sleedoorn geweest, die toendertijd nog onooglijke groene bloesems had. Toen Jezus na zijn opstanding de sleedoorn passeertde hoorde hij het gejammer van de sleedoorn, ontdaan dat zijn takken de Heer van de nieuwe schepping hebben gepijnigd. Jezus antwoordt: ‘Ik ken je onschuld en als teken daarvan zul je voortaan met stralend witte bloesems tegen Pasen bloeien’.