Jakobskruiskruid

Broeder Cornelis van Marle, voormalig trappist, Abdij Maria Toevlucht, Zundert [www.abdijmariatoevlucht.nl]

Op 25 juli vieren we Sint Jakobus. Ruim rond die datum bloeit een naar hem genoemde kruiskruidsoort: het Jakobskruiskruid.
St.JacobskruiskruidIk kan het inmiddels van verre al herkennen, soms wel van vijftig of honderd meter afstand, en haast me er dan naartoe om… het uit te trekken. Slechts een enkele keer laat ik het staan. Eens trof ik bijvoorbeeld een plant in volle bloei met wel twaalf vlinders erop. Verder bloeide er niet zo veel in de buurt. Dus besloot ik deze nectarbar maar te laten staan en te zijner tijd terug te keren als de plant uitgebloeid zou zijn. Maar wel vóór het moment dat de wind de zaadpluisjes in het rond zou gaan blazen.
Eveneens laat ik hem staan wanneer de prachtig tijgerachtig oranje-zwart gestreepte rupsen van de Sint Jakobsvlinder erop zitten. Ten eerste omdat die beestjes toch ook iets te eten moeten hebben willen ze ooit uitgroeien tot zo’n mooie donkerrood-met-zwarte vlinder. En ten tweede omdat ze meestal beginnen met de bloemen en knoppen op te eten, en wel zo afdoende, dat de plant toch geen zaad zal vormen.

Maar zonder vlinders en rupsen moet de plant er toch echt aan geloven – zijn mooie gele bloemen ten spijt. Want hij is zwaar giftig en kan de lever van een koe blijvend aantasten en bij flinke doses zelfs fataal worden. Weliswaar zijn koeien slim genoeg om de plant te laten staan bij het afgrazen van een weide. Alhoewel, soms kom ik dan toch ook planten tegen waaraan wat geknabbeld is. Misschien wel het werk van een onervaren dier dat nog niet wist hoe vies ze smaken. Of gewoon omdat het gras in de wei op begon te raken, want dan beginnen koeien toch ook minder smakelijke planten te eten. En toch, voor weidend vee is het kruid niet echt gevaarlijk. Gevaarlijk wordt het pas als het gemaaid en ingekuild wordt, en ’s winters aan de koeien gevoerd. Want dan kunnen de koeien het niet meer onderscheiden van het voorgedroogde en gehakselde gras en vreten beide samen onbekommerd op. Als er grotere hoeveelheden Jakobskruiskruid in het voer zitten kunnen koeien sterven.

Kind met het badwater weggooien?
Na klachten van boeren en paardenliefhebbers zien provincies en gemeenten zich genoodzaakt om te voorkomen dat het Jakobskruiskruid zich verder verspreidt. Bloeiende bermen worden met groot materieel kort gehouden. St.JacobskruiskruidIn boden en dagbladen verschijnen paniekerige artikelen over een zwaar giftig kruid. Soms beginnen mensen alles wat geel is uit te trekken. Maar het zou jammer zijn als andere, meer kwetsbare soorten op deze wijze ook het loodje leggen. Dat laatste kunnen we op onze boerderij tenminste voorkomen.
Met kennis van zaken, en af en toe wat hulp van vrijwilligers kunnen we het Jakobskruiskruid toch aardig handmatig onder controle houden en de andere kruiden laten staan. Het blijft wel een jaarlijks terugkerend werk. Dat is enerzijds behoorlijk frustrerend: als je in het voorjaar opeens weer volop jonge blaadjes ziet, waar je vorig jaar dacht alles uitgetrokken te hebben. Dat voorspelt weer heel wat uren werk. Maar af en toe, zo rond Sint Jakobus, als de felgele bloemen bloeien, vol vlinders en soms met rupsen, dan kan ik stiekem toch ook genieten van deze gifkikker onder de kruiden.

 

Naschrift
Jakobus, bijgenaamd de Meerdere, om hem te onderscheiden van de apostel Jakobus de Mindere, verkondigde het evangelie in Jeruzalem en Samaria, maar volgens een legende ook rond Santiago de Compestela. Een legende verhaalt hoe men geleid door een ster het graf vond van Jakobus. Zo kreeg Santiago de Compostela haar naam: sterrenveld. Het jakobskruiskruid bloeit als een kleine gele ster en geeft de aanblik van een sterrenveld….

Het land rond de Abdij Maria Toevlucht is voor een groot deel openbaar toegankelijk via wandelpaden en wegen. De kloostertuin niet.

 

» Het verhaal van augustus "Kas en stal als kluis".